Četiri godine od početka rata u Ukrajini: Sukob kojem se ne nazire kraj

To je rat koji je postao sinonim za brutalnost i ruske masovne zločine, ali i izuzetnu domišljatost Ukrajine, koja je uprkos nadmoći protivnika uspjela razviti niz inovativnih rješenja kojima je usporila rusko napredovanje.

Ruske snage ušle su u Ukrajinu iz više pravaca, s teritorije Rusije, Bjelorusije i okupiranog Krima, brzo napredujući prema glavnom gradu Kijevu i drugim velikim gradovima. Iako ruska agresija traje od 2014. godine, invazija u februaru 2022. označila je njenu najrazorniju i najopsežniju fazu.

New drone imagery shows Russian forces firing on a cyclists in Bucha, on Yablunska Street at 50.54148, 30.228898, where multiple corpses have been filmed and photographed https://t.co/1GPF9NJjcB pic.twitter.com/CBR3DnMyyq

— Bellingcat (@bellingcat) April 5, 2022

Razmjere napada i brzina prodora stvorile su utisak da je pad glavnog grada pitanje vremena, naročito zato što je ruska vojska tada uživala reputaciju gotovo nepobjedive sile.

Kijev nikada nije pao, a činjenica da je Ukrajina uspjela preživjeti početni udar ostaje jedan od najupečatljivijih aspekata rata do danas.

Hiljade civilnih žrtava

Prema podacima Misije Ujedinjenih naroda za ljudska prava u Ukrajini, od februara 2022. godine u nasilju povezanom sa sukobima poginulo je više od 15 hiljada civila, a ranjeno više od 41 hiljade. Guardian napominje da je stvarni broj stradalih civila vjerovatno i veći.

Precizne brojke o vojnim žrtvama tokom cijelog sukoba teško je utvrditi. Prema izvještaju koji je objavio washingtonski Centar za strateške i međunarodne studije, ukupan broj žrtava na obje strane već se približio cifri od 1,8 miliona. Studija procjenjuje da je do sada poginulo, ranjeno ili nestalo gotovo 1,2 miliona ruskih te blizu 600.000 ukrajinskih vojnika.

Prema analizi tog think tanka, na koju se poziva Associated Press, od početka invazije poginulo je oko 140.000 ukrajinskih i do 325.000 ruskih vojnika.

Buča kao simbol brutalnosti

Napredovanje ruskih snaga i borbe duž linije fronta bili su praćeni i brojnim zločinima nad civilima na okupiranim područjima. Simbol ratne brutalnosti postala je Buča. Manje od sedam dana nakon što je Rusija započela invaziju, ruske oklopne snage ušle su u Buču, malo mjesto udaljeno 24 kilometra od ukrajinske prijestonice.

Ukrajinske snage koje su oslobodile grad zatekle su prizore užasa – tijela muškaraca, žena i djece, od kojih su mnogi bili mučeni ili unakaženi, ležala su na ulicama, u podrumima i razrušenim kućama. Prema navodima ukrajinskih zvaničnika, u Buči je ubijeno 300 mještana.

Nakon povlačenja ruskih snaga iz Irpina pronađena su tijela 290 civila, izjavio je gradonačelnik Irpina Oleksandar Markušin. CNN je objavio potresan video iz Irpina u kojem se vide leševi na ulicama. CNN-ov Fred Pleitgen rekao je da su neki sedmicama ležali na ulicama.

Rusi su napadali i željezničku stanicu i pozorište

Napad na željezničku stanicu u Kramatorsku u aprilu 2022. godine postao je jedan od najsmrtonosnijih napada na civile u ranim fazama rata. Ruske rakete pogodile su stanicu dok su hiljade ljudi, uključujući žene i djecu, čekale evakuaciju iz istočne Ukrajine. Više od 50 ljudi je poginulo, a deseci su ranjeni.

Opsada Mariupolja bila je jedna od najrazornijih epizoda rata, a posebno je odjeknuo napad na gradsko pozorište u martu 2022. godine. U tom napadu ubijeno je više stotina civila koji su u zgradi potražili sklonište. Nezavisna istraga agencije Associated Press procijenila je da bi broj poginulih mogao dostići i 600, dok Amnesty International smatra da je broj žrtava možda bio manji.

Prema podacima ukrajinskih vlasti, od početka ruske invazije u februaru 2022. godine oko 20.000 ukrajinske djece prisilno je odvedeno na teritoriju Rusije ili na okupirana područja.

Međunarodni krivični sud izdao je nalog za hapšenje ruskog predsjednika Vladimira Putina, tereteći ga za nezakonitu deportaciju i prisilno premještanje ukrajinske djece, što prema međunarodnom pravu predstavlja ratni zločin.

Sistematsko uništavanje elektrana

Tokom zimskih mjeseci ruske snage sistematski su gađale ukrajinsku energetsku infrastrukturu, uključujući termoelektrane, trafostanice i dalekovode, što je dovelo do masovnih nestanaka struje i grijanja u velikim gradovima. U pojedinim periodima milioni ljudi ostajali su bez električne energije, dok su temperature padale i do –20 stepeni.

Ukrajinske vlasti i dio međunarodne zajednice takve napade ocjenjuju kao namjerne udare na civilnu infrastrukturu s ciljem slamanja otpornosti stanovništva.

Uz već navedene slučajeve, često se spominju i navodi o seksualnom nasilju na okupiranim područjima, napadi na bolnice poput porodilišta u Mariupolju, zlostavljanje i pogubljenja ratnih zarobljenika te neselektivno bombardovanje gradova poput Harkiva i Kijeva.

Objava novinarke Kateryne Lisunove na mreži X također skreće pažnju na pitanje odgovornosti unutar ruskog vojnog vrha. Ona navodi primjer Romana Demurčijeva kao posebno brutalnog ruskog generala koji je prakticirao mučenje, poput rezanja ušiju ukrajinskim vojnicima.

Ipak, zemlja višestruko manja od Rusije, s neuporedivo manje stanovnika, resursa i vojne moći, pokazala je izuzetnu otpornost i organiziranost. Umjesto brzog sloma, uslijedila je mobilizacija kakvu Evropa decenijama nije vidjela.

(Vijesti.ba)