Ultraortodoksni protesti paralizovali izraelske gradove: Blokade, požari i haos na ulicama

Izraelska policija saopćila je da su demonstranti blokirali glavne raskrsnice i napali vojnika koji je izašao iz autobusa u blizini protesta. Policija je imala poteškoća u kontroli mase, koristeći vodene topove i konjicu.

Protest je u velikoj mjeri paralizovao centralni dio zemlje, pri čemu su autoputevi zatvoreni, a javni prevoz obustavljen zbog ogromnih okupljanja u području Jerusalema i šireg područja Tel Aviva.

Vojna služba je obavezna za većinu jevrejskih muškaraca i žena u Izraelu. Politički uticajne ultraortodoksne stranke uspjele su izboriti izuzeća za svoje sljedbenike, koji umjesto vojske studiraju u vjerskim seminarima, ali ta izuzeća su sada pod prijetnjom.

Mnogi Izraelci su umorni od dugogodišnjeg sistema koji je omogućavao ultraortodoksnim muškarcima da izbjegnu vojnu službu u vrijeme kada je vojska pod velikim pritiskom i kada mnogi odslužuju više turnusa rezervne službe. Ovo pitanje razdire vladajuću koaliciju premijera Benjamina Netanyahua, što bi moglo dovesti do izbora nekoliko sedmica ranije ove jeseni nakon što su ultraortodoksne stranke povukle podršku Netanyahuu.

Jerusalem Today - Tens of thousands of ultra-Orthodox demonstrators have blocked major roads, including the entrance to Jerusalem at the Chords Bridge, as well as highways and train tracks in central Israel

IsraelMyChannel pic.twitter.com/khOBygN20r

— Israel MyChannel (@IsraelMychannel) June 1, 2026

Svake godine oko 13.000 ultraortodoksnih muškaraca dostiže starosnu dob za regrutaciju od 18 godina, ali se, prema podacima parlamentarnog odbora, manje od 10 posto njih priključuje vojsci.

Suočena s ozbiljnim nedostatkom vojnika, vojska razmatra produženje perioda obaveznog služenja. Većina jevrejskih muškaraca mora služiti skoro tri godine vojnog roka, nakon čega slijede godine rezervne službe. Jevrejske žene služe dvije godine obaveznog vojnog roka.

- Naša zajednica je odlučna, oni ovo vide kao rat za svoje živote - rekao je demonstrant Israel Tropper iz Jerusalema. "Iz njihove perspektive, ulazak u izraelsku vojsku znači odricanje od religije... mi ne želimo da se odreknemo naše religije, pa je iz naše perspektive ovo rat za naše živote." Dodao je da ne postoji način da se desetine hiljada ljudi koji se žestoko protive toj ideji prisile na vojnu službu.

Neki demonstranti su držali transparente na kojima je pisalo: "Radije bismo umrli kao Jevreji nego živjeli kao cionisti" i "Odbijamo služiti vojsci u ime cionističke religije."

Ultraortodoksi, koji čine oko 13 posto izraelskog društva i najbrže su rastući dio populacije, tradicionalno imaju izuzeća ako studiraju puno radno vrijeme u vjerskim seminarima. Ta izuzeća datiraju još od osnivanja države 1948. godine, kada je mali broj studenata pokušao obnoviti sistem jevrejskog učenja nakon što je bio razoren Holokaustom.

Ta izuzeća - kao i državne stipendije koje mnogi studenti seminara primaju do 26. godine - izazivaju ogorčenje mnogih Izraelaca. Izrael trenutno održava istovremeno vojno prisustvo u Gazi, Libanu i Siriji, pored rata s Iranom, što je dodatno opteretilo njegovu već snažnu vojsku do granica izdržljivosti.

Vrhovni sud je 2017. godine presudio da su ta izuzeća nezakonita, ali su ponovljena produženja i taktička odgađanja vlade zadržala njihov opstanak.

Među jevrejskom većinom u Izraelu, obavezno služenje vojske uglavnom se smatra ritualom prelaska u odraslo doba. Mnogi u zatvorenoj ultraortodoksnoj zajednici strahuju da bi vojna služba izložila mlade ljude sekularnim utjecajima.

(Vijesti.ba)