Zašto je kancelar Merz toliko nepopularan?

„Brojke su dramatične, ne može se drugačije reći“, naglašava Stefan Merz iz instituta Infratest dimap. Kancelar Friedrich Merz (CDU) postavio je rekord: Nikada ranije nijedan aktuelni šef vlade u Njemačkoj nije imao toliko loše lične rejtinge.

Prije samo nekoliko sedmica, rejting mu je pao čak i ispod najgorih brojki koje je zabilježio njegov prethodnik Olaf Scholz tokom završne faze koalicije Socijaldemokrata sa Zelenima i FDP-om. Nedavno je jedva svaka šesta osoba u Njemačkoj izrazila zadovoljstvo Merzovim učinkom na vlasti.

Stefan Merz, viši direktor za izbore u Infratest dimapu, kaže za DW da se taj pad dogodio mnogo brže nego kod njegovih prethodnika (vidi grafiku o zadovoljstvu građana kancelarima od 1998. do danas – plava linija zadovoljni, crvena nezadovoljni).

Naročito je Angela Merkel dugo bila nedodirljiva, ukazuje anketar. U poređenju s njom, Merz „nije osoba koja se dopada publici“.

Merz bi da bude reformista, a ne kancelar konsenzusa

Međutim, anketar Stefan Merz takođe napominje da kancelar vjerovatno „ni ne očekuje da će postići rejting odobravanja od 60 ili 70 posto“. On želi da bude „reformistički kancelar“, prije nego „kancelar konsenzusa“. Stefan Merz inače naglašava da nije ni u kakvom srodstvu sa svojim prezimenjakom na čelu njemačke vlade.

Infratest dimap, jedan od glavnih njemačkih instituta za anketiranje javnog mnijenja, ne pita ljude direktno o rejtingu popularnosti. Postavljeno pitanje glasi: „Koliko ste zadovoljni političkim radom…?“

Friedrich Merz je u maju 2025. bio „veoma slab“ u anketama. Zabilježio je kratkotrajne dobitke, ali su se potom rasplamsali već postojeći sukobi u vladajućoj koaliciji – posebno u debati o kandidatu za Savezni ustavni sud koga su blokirale demohrišćanske stranke (CDU/CSU).

Pored toga, Stefan Merz navodi i druga sporna pitanja u vladajućoj koaliciji – migracije, ali i spor oko reforme penzionog sistema koji je doveo do žestokog sukoba kancelara sa saveznom ministricom rada Bärbel Bas (SPD). Anketar napominje: „Nije tu prvenstveno riječ o kancelaru lično. Riječ je o kompletnoj slici savezne vlade.“ Ta slika je, sugeriše stručnjak – katastrofalna.

„Izvjestan nedostatak profesionalizma“

Olaf Kramer, univerzitetski predavač iz Tübingena, sa znatno više kritika govori o samom kancelaru. Merz je, kaže, nekada „smatran za veoma dobrog govornika“ i Kramer se slaže da je kancelar sposoban da „dobro argumentuje“.

Međutim, u intervjuu za DW, ovaj profesor retorike govori o „izvjesnom nedostatku profesionalizma“ koji se povremeno pojavljuje kod prvog čovjeka njemačke vlade. Kramer ukazuje da Merz izgleda ne razmišlja o činjenici „da izjave iznesene sa pozicije kancelara nose drugačiju težinu i mogu da imaju drugačije posljedice od komentara koje je možda davao ranije kao privatni građanin“.

Pritom stručnjak podsjeća na spornu kancelarovu opasku o „slici grada“. Naime, na konferenciji za novinare u Berlinu u oktobru 2025. Merz je povezao „probleme sa slikom grada“ sa deportacijama i migracijama. Nakon kritika, pojasnio je svoju izjavu, navodeći da se odnosila na migrante bez prava boravka ili zaposlenja „koji se ne pridržavaju pravila koja važe u Njemačkoj“. Te osobe, sugerisao je kancelar, utiču na atmosferu na mjestima kao što su željezničke i metro stanice, parkovi ili čitava naselja.

Kramer to opisuje kao „nešto slično pecanju u mutnoj vodi“. Retorički, Merzova izjava pokazuje da „u suštini ne kaže tačno šta je problem“. Takva dvosmislenost omogućava interpretacije „kakve god desničarske ekstremističke stranke vole da eksploatišu“.

Stručnjak za komunikacije iz Tübingena ujedno ukazuje i na odgovornost aparata koji stoji iza Merza: takva komunikacija, tvrdi on, „ne bi trebalo da se dešava u profesionalno vođenom kabinetu“.

Merzova primjedba u vezi sa „gradskim pejzažom“ nije bila jedina njegova izjava koja je izazvala široke kritike. Dok je bio lider opozicije, na primjer, nazivao je djecu iz imigrantskih sredina „malim pašama“ i žalio se na „socijalni turizam“ ukrajinskih izbjeglica. Tako je usvajao ton sličan tonu desničarskih populista i ekstremista. A kao kancelar, raznim izjavama razljutio je i predsjednike Brazila i Sjedinjenih Američkih Država.

Da li bi kancelar mogao da preokrene stvari? Preovlađujuće raspoloženje je skeptično, kaže anketar Stefan Merz. Ipak, on smatra da je preokret u principu moguć. Pritom podsjeća na primjer Gerharda Schrödera, koji je bio njemački kancelar od 1998. do 2005. godine. Taj socijaldemokrata ponovo je izabran 2002. sa ličnim rejtingom od oko 60 posto. Ubrzo nakon toga je pao na oko 25 posto, ali se do kraja mandata vratio na oko 50 posto.

„Još uvijek ima mnogo vremena do kraja mandata. Još uvijek ima prostora za manevar“, ocjenjuje Stefan Merz. Ali da bi se to dogodilo, savezna vlada pod Merzom morala bi da „radi efikasnije i sa manje trenja u javnosti. On mora da prenese osjećaj da se stvari kreću u pravom smjeru“.

Stručnjak za retoriku Kramer, međutim, nudi kritičku analizu: „Znamo koliko su energične neke od Merzovih najava.“ On primjećuje da, iako se „najavljuju snažne mjere“, često iza toga ne dolazi do odgovarajuće političke akcije. A ljudi to primjećuju, kaže Kramer. „Taj nesklad između riječi i djela je nešto što može ozbiljno i trajno da naruši povjerenje u govornika.“

To se podjednako odnosi na Merza, kao i na njegove ministre – posebno imajući u vidu cilj vladajuće koalicije da brzo sprovede reforme penzionog sistema koje je pripremila nadležna komisija.

Kancelaru je potrebna „pomiriteljska retorika“

Kramer, međutim, poziva i na dublju promjenu. „Kada ste kancelar, vi ste kancelar njemačkog naroda, a ne samo predstavnik sopstvene stranke“, naglašava on.

Merz bi morao da prođe kroz ovu promjenu uloge. „U tom smislu, zadatak kancelara je i to da koristi pomiriteljsku retoriku, sposobnu da gradi mostove.“


(Vijesti.ba)