Kazahstan i Kina sklopili megadogovor vrijedan 15 milijardi dolara

Uz sastanke s kineskim predsjednikom Xi Jinpingom i učešće na Svjetskoj konferenciji o vještačkoj inteligenciji (WAIC) 2026, Kazahstan se predstavio kao platforma za integrisani industrijski sistem koji povezuje kritične minerale, proizvodnju baterija, energetiku, podatkovne centre, vještačku inteligenciju i transportnu infrastrukturu, prenosi Qazinform.

Na investicionom okruglom stolu dvije strane potpisale su više od 70 sporazuma i memoranduma ukupne vrijednosti veće od 15 milijardi dolara, koji obuhvataju vještačku inteligenciju, digitalnu infrastrukturu, transport, industriju, energetiku i kritične minerale. Iako su mnogi od tih sporazuma još u različitim fazama razvoja, oni predstavljaju portfolio projekata čiji bi ekonomski efekti trebali biti vidljivi u narednim godinama.

Prema riječima predsjednika Tokajeva, bilateralna trgovinska razmjena prošle godine dostigla je rekordnih 49 milijardi dolara, ukupna kineska ulaganja u Kazahstan premašila su 30 milijardi dolara, a u zemlji posluje više od 8.500 kompanija s kineskim kapitalom. Dvije države potpisale su i program trgovinske i ekonomske saradnje do 2030. godine.

Jedan od ključnih projekata najavljenih tokom posjete je izgradnja tvornice baterija kineskog proizvođača CATL u Kazahstanu, koja bi bila prva takva fabrika u centralnoj Aziji. Tokajev je predložio uspostavljanje cjelovitog proizvodnog lanca – od prerade sirovina do proizvodnje gotovih baterija.

Međutim, dugoročna vrijednost projekta ovisit će o njegovoj konačnoj strukturi, uključujući nivo lokalne proizvodnje, stepen prerade, prijenos tehnologije i razvoj domaćih inženjerskih kapaciteta, a ti detalji još nisu objavljeni.

Energetska infrastruktura istaknuta je kao još jedan ključni element industrijskih ambicija Kazahstana. Podatkovni centri, proizvodnja baterija, metalurška industrija i proizvodnja električnih vozila zahtijevaju pouzdano snabdijevanje električnom energijom. Tokom posjete Kazahstan i Kina dogovorili su zajednički razvoj reverzibilne hidroelektrane snage 600 MW u dolini Kargaly, iako će biti potrebna dodatna ulaganja u proizvodnju električne energije.

Važno mjesto u razgovorima zauzeli su i transport te digitalna logistika. Kazahstan se pozicionira kao ključni tranzitni koridor između Kine i Evrope, s 13 međunarodnih transportnih koridora koji prolaze njegovom teritorijom i oko 85 posto željezničkog teretnog saobraćaja između Kine i Evrope. Nova platforma Smart Cargo trebala bi objediniti carinske procedure, logistiku i praćenje tereta radi povećanja efikasnosti transporta.

Posjeta je dodatno ojačala saradnju u oblasti vještačke inteligencije. Kazahstan je postao jedna od 29 država osnivača novoosnovane Svjetske organizacije za saradnju u oblasti vještačke inteligencije (WAICO) sa sjedištem u Šangaju. Tokajev je predložio da se prvi sastanak organizacije održi u Astani, da se tamo otvori njen regionalni ured za centralnu Aziju, da se 2027. proglasi Godinom zajedničkih inicijativa Kazahstana i Kine u oblasti vještačke inteligencije te da se u Almatiju, pod okriljem UN ESCAP-a, uspostavi Azijsko-pacifički centar za digitalna rješenja.

Pojedini potpisani memorandumi predviđaju i saradnju s kineskim proizvođačem automobila BYD na razvoju glasovnog interfejsa na kazahstanskom jeziku za vozila, kao i projekte u oblasti energetske elektronike i poluprovodnika, iako obim prijenosa tehnologije još nije definisan.

(Vijesti.ba/Fena)