Slabi li i njemački uticaj u EU?

Kancelar Friedrich Merz rezultate je opisao kao „desaster“, dok se u Briselu postavlja pitanje može li slabljenje njegove pozicije uticati i na njemačku ulogu u Evropskoj uniji, piše Deutsche Welle.

CDU je u septembru zabilježio značajne gubitke.

U Saksoniji-Anhaltu stranka je izgubila gotovo 20 procentnih poena, dok je najviše glasova osvojila Alternativa za Njemačku (AfD), koju njemačke službe za zaštitu ustavnog poretka djelimično klasifikuju kao „dokazano ekstremno desničarsku“. Dvije sedmice kasnije CDU sa 4,9 posto nije uspio ući u parlament Meklenburga-Prednje Pomeranije, dok je u Berlinu izgubio gotovo deset procentnih poena.

Brisel zasad oprezan

Evropska komisija uglavnom izbjegava komentarisati rezultate izbora u državama članicama. Predsjednica Komisije Ursula Von der Leyen, koja je i sama članica CDU-a, nakon izbora u Saksoniji-Anhaltu podsjetila je da institucije EU poštuju princip nemiješanja u nacionalne izborne procese.

Nešto direktnija bila je visoka predstavnica EU za vanjsku politiku Kaja Kallas. Govoreći o uspjehu AfD-a, upozorila je na rast sigurnosnih prijetnji u Evropi i činjenicu da istovremeno jačaju političke snage koje zagovaraju manje odlučan odgovor na te izazove. Ipak, naglasila je da je izbor političkog pravca isključivo u rukama njemačkih građana.

AfD, Rusija i podrška Ukrajini

Izborni uspjeh AfD-a privukao je pažnju i drugih evropskih političara. Dok je bivši mađarski premijer Viktor Orban pozdravio rezultat, poljski premijer Donald Tusk izrazio je zabrinutost.

U Moskvi su rezultati takođe privukli pažnju. Prema navodima njemačke novinske agencije dpa, portparol Kremlja Dmitrij Peskov rekao je da stavovi AfD-a „impresioniraju“. Za razliku od Merza, koji zauzima oštar stav prema Kremlju i snažno podržava Ukrajinu, AfD održava kontakte s Moskvom.

Odnos prema Rusiji i budućnosti evropske podrške Ukrajini jedno je od važnih pitanja koje dijeli evropsku desnicu. Njemačka je u tom kontekstu posebno značajna zbog svoje ekonomske, finansijske i vojne uloge u evropskom odgovoru na rusku agresiju.

Može li Merz izgubiti prostor za djelovanje?

Politički analitičari upozoravaju da bi unutrašnji problemi mogli početi ograničavati Merza i na međunarodnom planu. Jakob Ros iz Njemačkog društva za vanjsku politiku smatra da evropski partneri pažljivo prate njegovu domaću političku poziciju, što bi dugoročno moglo otvoriti pitanje koliko su njemačke obaveze i obećanja pouzdani.

Sličnu zabrinutost iznose Jana Puglierin i Jerremy Cliff iz Evropskog savjeta za vanjske odnose. Prema njihovoj procjeni, rastući pritisak unutar Njemačke mogao bi otežati Merzu da preuzme snažniju lidersku ulogu u Evropi.

To bi se moglo posebno osjetiti tokom pregovora o narednom sedmogodišnjem budžetu EU, koji počinje 2028. godine. Merz zajedno s Danskom, Holandijom, Austrijom i Finskom zagovara smanjenje prijedloga budžeta Evropske komisije, vrijednog oko dva biliona eura, za nekoliko stotina milijardi. Ove zemlje se protive i novom zajedničkom zaduživanju EU.

Političko slabljenje Merza moglo bi mu smanjiti pregovarački prostor, ali nije isključeno ni suprotno. Prema Rosu, Berlin bi svoju slabiju unutrašnju poziciju mogao koristiti kao argument za čvršći stav i odbijanje novih finansijskih obaveza.

Irski ministar za evropska pitanja Tomas Birn, čija zemlja trenutno predsjedava Vijećem EU, poručio je da je Njemačka važan pregovarač i da će takvu ulogu zadržati.

Kakve će konkretne posljedice izborni rezultati imati na njemačku evropsku politiku još je teško procijeniti. Jasno je, međutim, da se politička situacija u Berlinu sve pažljivije prati i u evropskim prijestolnicama.

(Vijesti.ba)